Fara beint í efni
Fustle
Byrja

Að byrja

Að vera verktaki á Íslandi

Verktaki selur vinnu sína gegn reikningi í stað þess að fá laun frá vinnuveitanda. Frelsið er meira og ábyrgðin líka: þú ert launagreiðandi, bókari og skattskilaaðili sjálfs þín. Þessi leiðarvísir tekur þig í gegnum allt sem þarf að vera í lagi, með tölum ársins 2026.

Uppfært
Heimildir yfirfarnar
Tekjuár
2026

Verktaki (sjálfstætt starfandi einstaklingur) á Íslandi skráir sig á launagreiðendaskrá Skattsins áður en starfsemi hefst, reiknar sér mánaðarlega laun (reiknað endurgjald) að lágmarki samkvæmt starfaflokki, greiðir af þeim staðgreiðslu í þrepum 31,49–46,29% að frádregnum persónuafslætti 72.492 kr., 15,5% í lífeyrissjóð og 6,35% tryggingagjald, skráir sig á VSK-skrá þegar velta fer yfir 2.000.000 kr. á 12 mánuðum og skilar skattframtali með rekstrarskýrslu árlega.

Lykiltölur

Skráning
RSK 5.02, 8 dögum fyrir upphaf
Staðgreiðsla
31,49–46,29%
persónuafsláttur 72.492 kr./mán.
Lífeyrir
15,5%
4% + 11,5%
Tryggingagjald
6,35%
VSK-skráning
velta yfir 2.000.000 kr./12 mán.
Framtal
RSK 4.11 rekstrarskýrsla
mars

Verktaki, sjálfstætt starfandi, einstaklingsrekstur

Orðin eru notuð jöfnum höndum. Verktaki er sá sem tekur að sér verk gegn reikningi. Sjálfstætt starfandi er skattalega hugtakið yfir einstakling sem rekur starfsemi á eigin kennitölu. Einstaklingsrekstur er rekstrarformið sjálft: engin sérstök lögpersóna, þú berð fulla ábyrgð og hagnaðurinn er þínar tekjur. Valkosturinn er einkahlutafélag (ehf.), sem hentar þegar umsvif, áhætta eða fjöldi eigenda kalla á það.

1. Áður en þú byrjar: skráning

Tilkynntu Skattinum um starfsemina eigi síðar en 8 dögum áður en hún hefst. Með RSK 5.02 skráir þú þig á launagreiðendaskrá og, ef við á, á VSK-skrá. Þú tilgreinir starfaflokk og reiknað endurgjald og hvaða lífeyrissjóð þú greiðir í. Skráningin er rafræn á skattur.is.

2. Reiknað endurgjald: launin þín

Skatturinn ætlast til að þú reiknir þér laun fyrir vinnuna í eigin rekstri, óháð því hvernig innheimtan gengur þann mánuðinn. Lágmarkið fer eftir viðmiðunarflokki (A–H) sem Skatturinn birtir árlega. Þú getur reiknað þér meira. Af reiknuðu endurgjaldi eru skattar og iðgjöld reiknuð. Sjá reiknað endurgjald.

3. Skattar og gjöld af laununum

Gjald2026Greitt af
Staðgreiðsla tekjuskatts og útsvars31,49% / 37,99% / 46,29%launþega (þér)
Persónuafsláttur−72.492 kr. á mánuðidregst frá skatti
Iðgjald í lífeyrissjóð4%launþega
Mótframlag í lífeyrissjóð11,5%launagreiðanda (þér)
Tryggingagjald6,35%launagreiðanda
Endurhæfingarsjóður0,1%launagreiðanda

Öllu þessu er skilað mánaðarlega: skilagrein til Skattsins með eindaga 15. næsta mánaðar og iðgjöld til lífeyrissjóðsins. Launareiknivélin sýnir hvað verður eftir af reikningi; skattar útskýra hvert gjald.

4. Virðisaukaskattur

Þegar VSK-skyld velta fer yfir 2.000.000 kr. á 12 mánuðum er skráning skylda. Þá leggur þú 24% (eða 11% á tiltekna þjónustu) á reikninga, dregur innskatt af aðföngum frá og skilar mismuninum á tveggja mánaða fresti. Undir mörkunum er skráning valfrjáls. Sjá VSK.

5. Reikningar og bókhald

Hver sala er skráð með reikningi í samfelldri númeraröð með kennitölum, lýsingu og VSK aðgreindum. Allur rekstrarkostnaður er studdur fylgiskjölum. Bókhald og fylgiskjöl geymast í sjö ár. Sjá reikninga og kostnað.

6. Skattframtal

Árlega skilar þú skattframtali með rekstrarskýrslu (RSK 4.11) þar sem tekjur, reiknað endurgjald, rekstrarkostnaður og hagnaður koma fram. Hagnaður umfram reiknað endurgjald er skattlagður sem tekjur þínar. Framtalið opnar í mars. Sjá skattframtal.

7. Réttindin sem fylgja gjöldunum

Tryggingagjald og lífeyrisiðgjöld eru ekki bara kostnaður. Þau ávinna þér rétt til atvinnuleysisbóta, fæðingarorlofs, sjúkradagpeninga, örorkulífeyris og ellilífeyris, en réttindin miðast við reiknað endurgjald, ekki við það sem þú rukkaðir. Sjá réttindi sjálfstætt starfandi.

8. Verktaki eða launþegi í raun?

Ef þú vinnur fyrir einn aðila, á hans tímum, með hans tækjum og undir hans verkstjórn, getur Skatturinn litið á sambandið sem ráðningarsamband þrátt fyrir reikninga. Það hefur afleiðingar fyrir báða. Sjá gerviverktaka.

Gátlisti fyrir fyrsta mánuðinn

  1. Skráning á launagreiðendaskrá (og VSK-skrá) komin í gegn.
  2. Starfaflokkur og reiknað endurgjald ákveðin, lífeyrissjóður valinn.
  3. Reikningskerfi með samfelldri númeraröð; bankareikningur fyrir reksturinn.
  4. Fyrsti reikningur sendur með réttum reitum.
  5. Skilagrein staðgreiðslu fyrir mánuðinn fyrir 15. næsta mánaðar; lífeyrisiðgjald greitt.
  6. Kvittanir fyrir kostnaði vistaðar jafnóðum.

Fustle heldur utan um liði 3–6 með þér: reikninga, kostnað og launaútreikninga með tölum ársins. Sjá hvernig þetta virkar.

Algengar spurningar

Þarf ég að stofna fyrirtæki til að vera verktaki?

Nei. Einstaklingsrekstur á eigin kennitölu er algengasta formið og krefst aðeins skráningar hjá Skattinum. Einkahlutafélag (ehf.) krefst hlutafés, stofnunar hjá fyrirtækjaskrá og ársreiknings og hentar þegar umsvif eða áhætta eru meiri.

Hvað verður eftir af 500.000 kr. reikningi?

Með fullum persónuafslætti og engum öðrum launum verða um 349.579 kr. útborguð laun í fastri Laun-áskrift árið 2026 eftir 11,5% mótframlag, 6,35% tryggingagjald, 4% iðgjald og staðgreiðslu. Sjá launareiknivélina fyrir þína upphæð.

Get ég unnið sem verktaki með fullu starfi?

Já. Þá nýtir aðalvinnuveitandinn persónuafsláttinn og lægri skattþrepin og reiknað endurgjald úr eigin rekstri skattleggst í hærra þrepi. Skráningarskyldan er sú sama.

Hvað ef ég er ekki með íslenska kennitölu?

Þú þarft kennitölu og, ef þú kemur frá landi utan EES, atvinnuleyfi til að starfa sjálfstætt á Íslandi. Ísland.is og Útlendingastofnun útskýra ferlið.

Heimildir

Almenn fræðsla, ekki ráðgjöf um þín mál. Skatturinn og aðrar stofnanir meta hvert tilvik. Athugaðu dagsetningu yfirferðar og heimildir áður en þú byggir á tölum.

Hvar kemur Fustle að?

Skráðu vinnuna og gerðu reikning. Þjónustan sem þú velur ræður hvaða aðstoð fylgir.

Skoða Reikning →Prófa launareiknivélina →