Persónuafsláttur: hvað hann er og hvernig þú nýtir hann

Hvernig afslátturinn verkar

Skatturinn reiknar tekjuskatt og útsvar af staðgreiðslustofni eftir skattþrepum og dregur svo persónuafsláttinn frá skattinum. Sé skatturinn lægri en afslátturinn er engin staðgreiðsla; afgangurinn af afslættinum nýtist ekki gegn öðru en tekjuskatti og útsvari.

Skattleysismörk, það er tekjur sem bera enga staðgreiðslu, liggja við um 230.000 kr. staðgreiðslustofn á mánuði árið 2026 (72.492 / 0,3149). Með 4% lífeyrisiðgjaldi svarar það til um 240.000 kr. launa.

Hver á rétt á persónuafslætti

Allir einstaklingar sem eru skattskyldir á Íslandi og hafa náð 16 ára aldri. Þeir sem búa á Íslandi hluta úr ári fá hlutfallslegan afslátt. Afslátturinn er einn fyrir hvern einstakling og skiptir ekki máli hvort tekjurnar eru laun, reiknað endurgjald, lífeyrir eða bætur.

Skipting milli launagreiðenda

Persónuafsláttur er nýttur í staðgreiðslu hjá þeim launagreiðanda sem þú heimilar. Þú getur:

• nýtt hann allan hjá einum launagreiðanda,
• skipt honum, til dæmis 60% hjá vinnuveitanda og 40% í eigin rekstri,
• eða ekki nýtt hann í staðgreiðslu og fengið hann við álagningu.

Ef fleiri en einn launagreiðandi nýtir fullan afslátt fyrir sama mánuð greiðir þú of lítið í staðgreiðslu og færð bakreikning við álagningu. Sem sjálfstætt starfandi með annað launað starf er algengast að aðalvinnuveitandinn nýti afsláttinn og reiknað endurgjald sé án hans.

Uppsöfnun innan ársins

Ónýttur persónuafsláttur frá fyrri mánuðum sama árs safnast upp og má nýta gegn skatti síðari mánaða ársins hjá sama launagreiðanda. Þetta skiptir máli fyrir verktaka með sveiflukenndar tekjur: mánuðir án reiknaðs endurgjalds safna afslætti sem nýtist þegar tekjur koma. Ónýttur afsláttur við árslok er ekki fluttur á næsta ár en er gerður upp við álagningu.

Millifærsla milli hjóna

Hjón og samskattað sambúðarfólk geta nýtt ónýttan persónuafslátt maka. Heimilt er að flytja allan ónýttan afslátt á milli. Þetta er gert í staðgreiðslu með heimild launagreiðanda eða við álagningu í framtali.

Persónuafsláttur og reiknað endurgjald

Í eigin rekstri er persónuafslátturinn dreginn frá staðgreiðslu af reiknuðu endurgjaldi á skilagreininni. Í Launum stillir þú hversu hátt hlutfall afsláttarins er nýtt (100%, hlutfall eða 0%) og Fustle reiknar staðgreiðsluna samkvæmt því. Launareiknivélin sýnir áhrifin af því að nýta afsláttinn eða ekki.

Breytingar milli ára

Persónuafslátturinn hækkar árlega í takt við lög um tekjuskatt og er birtur af Skattinum í desember. Árið 2026 er hann 72.492 kr. á mánuði. Eldri tölur eiga við eldri tekjuár; sjá tölur fyrir gildandi ár.